Karne Haftasında Çocuk Fotoğrafı Paylaşımı: Sharenting ve Deepfake Riski
Her dönem sonunda sosyal medya, ellerinde karnesiyle gülümseyen çocukların fotoğraflarıyla dolar. Bu paylaşım alışkanlığına literatürde “sharenting” (share + parenting) deniyor ve görünenden çok daha fazla hukuki ve dijital risk barındırıyor.
Sharenting Nedir?
Sharenting, ebeveynlerin çocuklarına ait fotoğraf, video ve kişisel bilgileri sosyal medyada düzenli olarak paylaşması anlamına gelir. Karne haftası, mezuniyet törenleri, ilk okul günü gibi dönemler, bu paylaşımların en yoğun yaşandığı zamanlardır. Sorun, paylaşımın kendisinde değil; çocuğun rızası olmadan, geri alınamaz şekilde ve kontrolsüz bir kitleyle yapılmasında ortaya çıkar.
Çocuğun Fotoğrafı Kime Aittir? Hukuki Çerçeve
Bir çocuğa ait fotoğraf, hukuken o çocuğun kişisel verisidir. Ebeveynin velayet hakkı, çocuğun günlük bakımı ve temsili için yetki verir; ancak bu yetki, çocuğun görüntüsünü sınırsızca üçüncü kişilerle paylaşma hakkını otomatik olarak içermez. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında, kendi rızasını veremeyecek yaştaki çocuklar adına verilecek rızanın sorumluluğu ebeveyne aittir ve bu sorumluluk, paylaşımın iyi niyetle yapılmış olmasıyla ortadan kalkmaz.
UNICEF’in 2026 Raporu: Deepfake Riski Artık Soyut Değil
Şubat 2026’da UNICEF, ECPAT ve INTERPOL’ün ortaklaşa yürüttüğü ve 11 ülkeyi kapsayan bir araştırmanın sonuçları yayınlandı. Araştırmaya göre, son bir yıl içinde en az 1,2 milyon çocuk, fotoğraflarının yapay zekâ araçlarıyla cinsel içerikli sahte görüntülere (“deepfake”) dönüştürüldüğünü bildirdi. Bazı ülkelerde bu oran, ortalama bir sınıftaki her 25 öğrenciden birine karşılık geliyor.
Raporun öne çıkan tespiti şu: bu şekilde üretilen görüntüler, gerçek bir mağdur olmasa bile çocuk istismar materyali (CSAM) olarak sınıflandırılıyor. UNICEF ayrıca, bu tür içerik üretmek için kullanılan araçların artık özel uzmanlık ya da yüksek maliyetli donanım gerektirmediğini; sıradan bir telefon veya bilgisayarla erişilebilir hale geldiğini belirtiyor.
Bunun pratik sonucu şudur: risk artık yalnızca “fotoğrafı kimler görüyor” sorusuyla sınırlı değildir. Herkese açık ya da yarı açık bir hesaptan paylaşılan net yüzlü bir fotoğraf, bir yapay zekâ aracına girdi olarak verilip saniyeler içinde manipüle edilebilir hale gelmiştir.
Çocukların Fotoğrafı Paylaşılırken Dikkat Edilebilecek 5 Nokta
- Yüzün net görünmemesi: Karne, sınıf panosu veya tören fotoğraflarında arkadan çekim ya da yüzü kapatan kareler tercih edilebilir.
- Tanımlayıcı bilgilerin ayrılması: Fotoğraf, okul adı, sınıf ve şehir bilgisinin aynı paylaşımda bir araya gelmemesi önerilir.
- Hesap gizlilik ayarlarının gözden geçirilmesi: “Herkese açık” bir hesaptan yapılan paylaşım, teknik olarak sınırsız erişime ve indirmeye açıktır.
- Kapalı gruplarda da dikkatli olunması: Aile grupları dahil, ekran görüntüsü alınması engellenemez.
- Çocuğun yaşına uygun şekilde görüşünün alınması: Belirli bir yaştan sonra çocuğa “bu fotoğrafı paylaşabilir miyim?” diye sormak, hem saygı hem de ileride doğabilecek anlaşmazlıkları azaltan bir adımdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğumun fotoğrafını paylaşmak suç mu? Hayır, fotoğraf paylaşımının kendisi suç değildir. Ancak çocuğun kişisel verisinin korunması yükümlülüğü ebeveyne aittir ve bu konuda dikkatli davranılması önerilir.
Deepfake görüntü oluşturmak hukuken nasıl değerlendirilir? UNICEF’in de vurguladığı gibi, çocuklara ait gerçek dışı/manipüle edilmiş cinsel içerikli görüntüler, gerçek bir mağdur olmasa dahi uluslararası standartlarda çocuk istismar materyali olarak kabul edilmektedir.
KVKK çocuk fotoğrafları için ne diyor? KVKK, çocuklara ait fotoğrafları da kişisel veri kapsamında değerlendirir. Küçük yaştaki çocuklar adına verilecek rızanın sorumluluğu ebeveyne aittir.
Sonuç
Karne haftasının heyecanı, sosyal medyada paylaşılmadan da yaşanabilir. En güvenli yaklaşım hiç paylaşmamaktır; paylaşım yapılacaksa da yukarıdaki noktaların göz önünde bulundurulması, hem çocuğun hem de ailenin yararınadır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir hukuki durum için profesyonel danışmanlık yerine geçmez.